Công thức sekihan (cơm đỏ) kèm muối mè

Cơm đỏ (sekihan/okazehan) là món ăn truyền thống không thể thiếu trong các buổi lễ tại Nhật Bản. Gạo nếp được nấu cùng nước luộc đậu đỏ azuki tạo nên màu đỏ đẹp mắt. Món ăn này gắn với những cột mốc quan trọng của gia đình như lễ nhập học, Shichi-Go-San, sinh nhật...

Bài viết này giới thiệu hai cách làm sekihan cơ bản: nồi cơm điện và nồi hấp. Chúng tôi cũng hướng dẫn cách làm gomashio (muối mè) để hoàn thiện bữa ăn mừng ngay tại TP.HCM.

Ý nghĩa và văn hóa của cơm đỏ sekihan

Từ xa xưa, người Nhật tin rằng màu đỏ có tác dụng xua đuổi tà khí. Sekihan được làm từ gạo nếp nhuộm đỏ bằng nước luộc đậu azuki nên trở thành biểu tượng may mắn, xuất hiện trong các dịp lễ và sự kiện vui vẻ.

Ngày nay, truyền thống nấu sekihan vẫn tiếp tục duy trì trong các dịp như lễ nhập học, Shichi-Go-San, sinh nhật hay tân gia. Dù siêu thị và cửa hàng tiện lợi có bán sekihan đóng gói sẵn, nhưng hương vị và kết cấu của sekihan tự làm vẫn đặc biệt hơn hẳn.

Nguyên liệu (khoảng 4 người)

Cơm đỏ

• Gạo nếp: 2 go (khoảng 300g)
• Đậu đỏ azuki (khô): 50g
• Nước: vừa đủ
• Muối: 1/2 muỗng cà phê

Muối mè (gomashio)

• Mè đen: 2 muỗng canh
• Muối: 1 muỗng cà phê

Sơ chế đậu azuki

Bước quan trọng nhất khi làm sekihan là luộc sơ đậu azuki.

1. Rửa sạch đậu azuki, cho vào nồi với nhiều nước
2. Đun lửa lớn đến khi sôi, luộc 2~3 phút rồi đổ nước đi (bước loại chất đắng)
3. Thêm nhiều nước mới vào, luộc lửa nhỏ 20~30 phút (đến khi đậu có thể bóp vỡ bằng ngón tay)
4. Tách đậu và nước luộc. Không đổ nước luộc vì sẽ dùng để nấu cơm
5. Chuyển nước luộc sang tô khác, dùng muỗng cơm khuấy cho tiếp xúc không khí (oxy hóa giúp màu đỏ đẹp hơn)

Không nên luộc đậu quá kỹ vì khi nấu cơm đậu sẽ bị vỡ. Hãy để đậu còn hơi cứng một chút.

Cách nấu bằng nồi cơm điện

1. Vo gạo nếp, ngâm ít nhất 2 tiếng rồi để ráo
2. Cho gạo nếp vào nồi cơm điện
3. Thêm nước luộc azuki, điều chỉnh ở mức nước hơi thấp hơn vạch 2 go (nếu thiếu nước luộc thì thêm nước lọc)
4. Thêm muối, khuấy nhẹ
5. Đặt đậu azuki đã luộc lên trên gạo (không trộn)
6. Chọn chế độ "okowa" hoặc "gạo trắng" để nấu
7. Sau khi chín, ủ thêm 10 phút rồi nhẹ nhàng trộn đều, tránh làm vỡ đậu

Cách nấu bằng nồi hấp (phương pháp truyền thống)

Nếu muốn làm sekihan theo cách truyền thống hơn, hãy dùng nồi hấp.

1. Vo gạo nếp, ngâm trong nước luộc azuki qua đêm (6~8 tiếng)
2. Vớt ra rổ, để ráo (giữ lại nước luộc)
3. Đun sôi nước trong nồi hấp
4. Trải vải hấp, rải đều gạo nếp và đậu azuki
5. Hấp lửa lớn khoảng 30 phút
6. Giữa chừng tưới nước luộc đã để dành lên trên một lần
7. Hấp thêm 10~15 phút là hoàn thành

Nấu bằng nồi hấp cho ra cơm bông xốp hơn và màu đỏ tươi đẹp hơn.

Cách làm muối mè (gomashio)

Gomashio là thứ không thể thiếu khi ăn sekihan. Có bán sẵn nhưng nếu tự làm thì hương thơm sẽ khác hẳn.

1. Cho mè đen vào chảo, rang lửa nhỏ 2~3 phút (chú ý không để cháy)
2. Khi mè bắt đầu nổ lách tách thì tắt lửa
3. Giã nhẹ trong cối, thêm muối và trộn đều

Tỷ lệ cơ bản là mè:muối = 2:1, nhưng bạn có thể điều chỉnh theo khẩu vị. Nếu không có cối, cho vào túi zip và dùng cán bột ép nhẹ cũng được.

Mẹo làm sekihan tại TP.HCM

• Nếu không tìm được đậu azuki, có thể thay bằng đậu sasage (loại đậu tương tự). Sasage ít bị vỡ hơn khi nấu nên thành phẩm trông đẹp hơn
• Do nhiệt độ TP.HCM cao, hãy ngâm gạo nếp trong tủ lạnh
• Ở Việt Nam cũng có văn hóa xôi đỏ như xôi gấc hay xôi đậu. Nếu mang sekihan đến các buổi sinh hoạt trường của con, đây có thể là chủ đề trò chuyện thú vị với người Việt

Tổng kết

Sekihan không khó nếu bạn sơ chế đậu azuki đúng cách, phần còn lại nồi cơm điện sẽ làm hết. Rắc gomashio lên trên, sekihan không chỉ đẹp trong bữa lễ mà còn tô điểm cho bữa cơm thường ngày.

Gạo nếp và đậu azuki đều có thể đặt qua app Farmi. Nhân dịp sinh nhật của con hay ngày kỷ niệm gia đình, hãy tự tay nấu sekihan để chúc mừng nhé.

FAQ

H. Có loại đậu nào thay thế được azuki không? Đ. Đậu sasage là lựa chọn tốt nhất. Sasage ít bị vỡ khi nấu, và theo truyền thống Nhật, người ta hay dùng sasage cho sekihan ngày lễ vì ngụ ý "bụng không bị rách" (tránh gợi liên tưởng đến việc mổ bụng).

H. Màu đỏ của sekihan bị nhạt, làm sao khắc phục? Đ. Dùng muỗng cơm múc nước luộc lên cao rồi đổ xuống nhiều lần để tiếp xúc không khí. Oxy hóa sẽ làm màu đỏ tươi và đẹp hơn so với dùng trực tiếp nước luộc.

H. Sekihan có thể đông lạnh được không? Đ. Được. Bọc từng phần bằng màng bọc thực phẩm rồi cấp đông, khi ăn hâm lò vi sóng. Bảo quản được 2~3 tuần.

H. Sekihan ngọt hay không ngọt phổ biến hơn? Đ. Tùy vùng, nhưng nhìn chung sekihan không ngọt phổ biến hơn. Ở Hokkaido và một số vùng Tohoku, người ta làm sekihan ngọt bằng cách dùng đậu ngâm đường.

Lưu ý: Bài viết và một số hình ảnh được tạo với sự hỗ trợ của AI, đội biên tập đã xem xét trước khi đăng.